Dach jętkowy do jakiej rozpiętości można zastosować?

Dach jętkowy należy do najczęściej stosowanych rozwiązań przy kryciu szerokich budynków jednorodzinnych oraz niewielkich obiektów użytkowych. Kluczowym pytaniem podczas projektowania jest, do jakiej rozpiętości można zastosować dach jętkowy. Poniżej znajduje się precyzyjna odpowiedź oraz szczegółowa charakterystyka konstrukcji.

Zakres rozpiętości dachu jętkowego

Maksymalna rozpiętość dachu jętkowego zależy od rodzaju zastosowanej konstrukcji:

• Dla więźby krokwiowo-jętkowej rozpiętość ścian wynosi maksymalnie do 9 metrów.
• Dla więźby płatwiowo-jętkowej, w której stosuje się dodatkowe podpory w postaci stolców, maksymalna rozpiętość może wynosić do 12 metrów.

Minimalna rozpiętość ścian umożliwiająca zastosowanie więźby jętkowej to około 5 metrów. Przy rozpiętości przekraczającej 9 metrów należy bezwzględnie przewidzieć system dodatkowych podpór, by przenieść obciążenia na słupy konstrukcyjne i zapewnić bezpieczeństwo oraz trwałość całości.

Budowa i zasady działania więźby jętkowej

Dach jętkowy opiera się na zasadzie wzmocnienia tradycyjnej konstrukcji krokwiowej poprzez montaż poziomych belek nazywanych jętkami. Jętki spinają pary krokwi na wysokości połowy lub powyżej połowy ich długości. Pozwala to nie tylko przenieść obciążenia na ściany lub stolce, ale też umożliwia bezpieczne stosowanie większych rozpiętości bez konieczności budowy ścian nośnych wewnątrz obiektu.

Cała konstrukcja składa się z następujących elementów:

• Krokwie – pochylone belki przenoszące obciążenie od dachu na ściany budynku.
• Jętki – poziome belki spinające krokwie, rozmieszczane na połowie lub wyżej ich długości.
• Stolce (słupy) – pionowe podpory stosowane przy dużych rozpiętościach, np. dachach płatwiowo-jętkowych.
• Murłaty – belki rozłożone na ścianach szczytowych, przekazujące siły z więźby dachowej na mury.

Takie rozmieszczenie komponentów gwarantuje dużo wyższą stabilność niż klasyczna więźba krokwiowa oraz umożliwia dostosowanie systemu do różnorodnych wymagań architektonicznych.

Wpływ kąta nachylenia i długości krokwi na rozpiętość

Kąt nachylenia połaci dachowych w dachach jętkowych mieści się najczęściej w zakresie od 25° do 67°, a optymalnie wynosi pomiędzy 35° a 45°. Wpływa to bezpośrednio na projektowaną długość krokwi oraz sposób rozmieszczenia jętek i ewentualnych podpór.

Dla kątów do 65-67° maksymalna długość krokwi wynosi zazwyczaj 4-4,5 metra. Jętki w tradycyjnej więźbie mają długość do około 3,5 metra, natomiast w wersjach płatwiowo-jętkowych ich długość może być większa – zawsze pod warunkiem przewidzenia odpowiedniego podparcia na stolcach. Zwiększenie kąta nachylenia dachu pozwala zredukować długość krokwi, co przekłada się na bardziej korzystne rozłożenie sił w konstrukcji.

Mechanizmy zwiększania rozpiętości dachu jętkowego

Przy projektowaniu dachu jętkowego należy uwzględnić, że obciążenia z połaci dachowej są przekazywane nie tylko bezpośrednio na ściany zewnętrzne, ale – w przypadku większych rozpiętości – również na stolce ustawiane na belkach podwalinowych. Jest to element kluczowy dla osiągnięcia rozpiętości do 12 metrów w dachach płatwiowo-jętkowych.

Zastosowanie jętek redukuje rozpiętość pojedynczych krokwi i zmniejsza ich ugięcie. Im większa rozpiętość dachu, tym większe wymagania co do przekrojów oraz sposobu podparcia krokwi i jętek. Wariant płatwiowo-jętkowy pozwala obciążyć słupy wewnątrz domu zamiast ścian, co umożliwia swobodne projektowanie otwartej przestrzeni pod dachem i eliminuje konieczność budowania ścian nośnych wewnątrz budynku.

Dach jętkowy: podsumowanie dopuszczalnej rozpiętości

Podsumowując, dach jętkowy sprawdza się idealnie w budynkach o rozpiętości ścian od 5 do 9 metrów bez konieczności stosowania dodatkowych podpór. Przekroczenie 9 metrów rozpiętości wymaga konwersji konstrukcji na więźbę płatwiowo-jętkową z dodatkowymi stolcami, co umożliwia uzyskanie rozpiętości nawet do 12 metrów. Dzięki temu dach jętkowy pozostaje uniwersalnym rozwiązaniem pozwalającym na budowę dachów o dużej powierzchni bez ograniczania możliwości aranżacji wnętrza budynku. Poprawny dobór długości krokwi, jętek, kąta nachylenia oraz systemu podpór gwarantuje bezpieczeństwo i trwałość tej konstrukcji.