Jakie są rodzaje wierteł i do czego można je wykorzystać?

Rodzaje wierteł mają kluczowe znaczenie dla jakości i efektywności pracy. Wybór odpowiedniego typu zapewnia bezpieczeństwo oraz precyzyjny efekt końcowy. Poniżej przedstawiono najważniejsze rodzaje wierteł oraz ich zastosowania, oparte na aktualnych danych technicznych i branżowych [1][2][3][4][5][6][7][8][9].

Podstawowy podział i budowa wierteł

Wiertła dzieli się przede wszystkim ze względu na materiał, w którym mają pracować, oraz specjalizację zadania. Dostępne są wiertła do drewna, wiertła do metalu, wiertła do betonu, a także wiertła specjalistyczne – koronowe, stożkowe, Forstnera [2][4][6]. Konstrukcja typowego wiertła obejmuje ostrza skrawające, rowki wiórkowe odprowadzające urobek oraz korpus, który bywa pokryty powłoką zwiększającą wytrzymałość. Wybór mocowania, na przykład typu SDS lub walcowego, zależy od zastosowania i parametrów wiertarki [3][6][7].

Wiertła kręte: uniwersalność i zastosowanie

Wiertła kręte stanowią najpopularniejszy rodzaj. Stosowane są do wiercenia walcowych otworów w drewnie, metalach oraz tworzywach sztucznych. Ich zaletą jest zdolność do odprowadzania wiórów za pomocą spiralnych rowków, co pozwala na szybkie i precyzyjne wiercenie otworów na wylot lub pod gwintowanie. Wiertła te znakomicie sprawdzają się w przemyśle elektrycznym oraz stolarskim, zapewniając wysoką powtarzalność i prostą linię wiercenia [1][2][4].

Wiertła udarowe: niezbędne w betonie i cegle

Specjalne miejsce zajmują wiertła udarowe – przeznaczone do wykonywania otworów w betonie, cegle oraz murze. Ich budowa obejmuje końcówki ze węglików spiekanych, znane także jako wiertła widiowe. Praca tych wierteł polega na połączeniu ruchu obrotowego z uderzeniowym, co umożliwia efektywne kruszenie twardych struktur. Stosowanie wierteł udarowych wymaga wiertarek z funkcją udaru. Są wyjątkowo ważne w budownictwie oraz przy pracach remontowych związanych z instalacjami [1][3][4][5].

Wiertła płaskie i spiralne: specjaliści do drewna

Wiertła płaskie (piórkowe/łopatkowe) to narzędzia umożliwiające wykonywanie otworów o większej średnicy, aż do 45 mm, szczególnie w miękkim i średnio twardym drewnie oraz niektórych lekkich materiałach. Nie posiadają klasycznych rowków wiórkowych, jednak doskonale radzą sobie tam, gdzie wymagana jest szerokość, a nie głębokość [1][4][5].

Wiertła spiralne do drewna charakteryzują się dużym rowkiem wiórkowym oraz stożkiem centrującym, co ułatwia prowadzenie wiertła nawet do głębokości 70 cm. Sprawdzają się zarówno w pracach stolarskich, jak i podczas wykonywania głębokich przebić przez drewno konstrukcyjne [2][4][5].

Wiertła precyzyjne: HSS, kobaltowe, stożkowe, Forstnera

Wiertła HSS, wykonane ze stali szybkotnącej, to narzędzia do metalu, drewna oraz tworzyw sztucznych. Cechuje je wysoka precyzja i odporność na przegrzewanie, co gwarantuje prostolinijność cięcia [1][3][5].

Wiertła kobaltowe stosuje się głównie do twardych i miękkich metali. Mają twardość aż 6 razy większą od standardowych, dzięki powłoce kobaltowej, a to przekłada się na większą wytrzymałość i żywotność podczas trudnych prac [1][3][5][8].

Wiertła stożkowe wykorzystywane są szczególnie do blach, metali kolorowych i tworzyw sztucznych. Pozwalają uzyskiwać precyzyjne otwory o różnych średnicach bez potrzeby zmiany narzędzi. Ich zastosowanie koncentruje się w branży motoryzacyjnej i maszynowej [1][3].

Wiertła Forstnera są dedykowane do precyzyjnego wywiercania otworów w drewnie oraz tzw. metalach inżynieryjnych. Konstrukcja umożliwia idealne dno otworu oraz wysoką kontrolę podczas wykonywania gniazd i zagłębień [1].

Wiertła koronowe: duże otwory i twarde materiały

Wiertła koronowe mają postać cylindrycznych tulei, często pokrytych segmentami diamentowymi. Służą do wykonywania dużych i głębokich otworów w materiałach takich jak beton, cegła, szkło i gres. Są powszechnie używane przez producentów, takich jak Husqvarna czy Tyrolit, i umożliwiają uzyskanie otworów tam, gdzie inne rodzaje wierteł zawodzą [2][3]. Specyficzny ruch i budowa (rurkowa krawędź tnąca) pozwalają efektywnie odprowadzać urobek oraz minimalizować pękanie struktur podczas wiercenia.

Nowoczesne wiertła diamentowe tego typu są często regenerowalne, co znacząco obniża koszty długotrwałej eksploatacji. W połączeniu z mocowaniem SDS lub SDS max, zapewniają one najwyższą efektywność podczas dużych robót budowlanych [3][6][7].

Kluczowe pojęcia i trendy w technologii wierteł

Do najważniejszych pojęć w technice wiercenia należą rowki wiórkowe odprowadzające materiał, ostrza skrawające wykonujące zasadniczą pracę, stożki centrujące stabilizujące pozycję oraz powłoki specjalistyczne zwiększające trwałość – zwłaszcza tytanowe i kobaltowe [3][4][5].

Obserwuje się rozwój wierteł diamentowych regenerowalnych oraz narzędzi wysoce specjalistycznych do materiałów trudnych, takich jak szkło czy metale szlachetne. Popularność zyskują systemy mocowań SDS/SDS max, umożliwiające pracę przy największych obciążeniach [3][6][7].

Dobór wiertła do zadania – praktyczne wytyczne

Podstawą jest dobór rodzaju wiertła do rodzaju i twardości materiału oraz wymaganych parametrów otworu. Wiertła do metalu nie sprawdzą się przy betonie bez odpowiedniego udaru, natomiast do głębokich otworów w drewnie wykorzystuje się spirale o dużej długości. Wiertła płaskie lepiej radzą sobie z szerokimi, lecz płytkimi otworami w miękkich materiałach. W przypadku dużych otworów – sięga się po koronowe, w precyzyjno-konstrukcyjnych – po Forstnera czy stożkowe [2][3][5][7]. Właściwe mocowanie zwiększa bezpieczeństwo i efektywność procesu.

Podsumowanie

Różnorodność typów wierteł pozwala dostosować narzędzie do każdego zadania – od prostych otworów w drewnie po zaawansowane wiercenie w betonie czy stali. Dobór odpowiedniego rodzaju wiertła zwiększa wydajność, jakość otworu oraz żywotność narzędzi, a korzystanie z nowoczesnych powłok oraz systemów mocowań to gwarancja bezpieczeństwa i komfortu pracy [1][2][3][4][5][6][7][8][9].

Źródła:

1. https://www.melver.pl/pl/blog/Rodzaje-wiertel-i-ich-zastosowanie/5
2. https://www.isprzet.pl/pl/blog/wiertla-rodzaje-zastosowanie-budowa.html
3. https://www.ebmia.pl/wiedza/porady/narzedzia-porady/budowa-rodzaje-oraz-zastosowanie-wiertla/
4. https://narzedziowy24.eu/blog/wiertla-rodzaje-i-ich-zastosowanie
5. https://jptech-maszyny.pl/rodzaje-wiertel
6. https://narzedziownia.shop/blog/akcesoria-i-osprzet/przewodnik-po-wiertlach-nie-tylko-dla-zakreconych-rodzaje-mocowan-wiertel-ktore-wiertlo-do-czego
7. https://www.sklep.majer-hurt.com/pl/blog/wpis/poznaj-rodzaje-wiertel-i-sprawdz-jakie-maja-zastosowanie
8. https://www.sklep.staltech.pl/pl/blog/Jakie-wiertlo-do-metalu-wybrac-Rodzaje-i-dobor-wiertla/12
9. https://darmet.com.pl/pl/informacje-techniczne/59-obrobka-otworow/3565-wiertla-informacje-ogolne