Wiertła do metalu jaki kolor wybrać do różnych zastosowań?

Wiertła do metalu jaki kolor wybrać do różnych zastosowań? Wybór właściwego koloru wiertła do metalu ma kluczowe znaczenie dla efektywności pracy oraz żywotności narzędzia. Kolor wiertła wskazuje na rodzaj powłoki lub dodatku stopowego, który znacząco wpływa na wytrzymałość i odporność mechanizmu wiertła. Jednak kolor sam w sobie nie powinien być jedynym wyznacznikiem – najważniejsze są parametry techniczne oraz oznaczenia producenta ^[5].

Kolor wiertła a rodzaj materiału

Wiertła HSS (stal szybkotnąca) występują głównie w kolorze srebrnym, czasem mają połysk charakterystyczny dla polerowanej stali ^[2]. Są to wiertła uniwersalne, odpowiednie do aluminium, miedzi oraz metali miękkich ^[2][6]. Z kolei wiertła HSS-E (kobaltowe) mają barwę niebieskawą lub ciemnopomarańczową, dzięki zawartości domieszki kobaltu, który zwiększa odporność narzędzia na ścieranie i wysokie temperatury ^[1][2][3].

Wiertła tytanowe (pokryte azotkiem tytanu) wyróżniają się złotym kolorem – powłoka ta efektywnie obniża tarcie, umożliwia pracę w wysokich temperaturach (do ok. 900°C) i przedłuża żywotność ostrza ^[3][5][7]. Ostatnią kategorię stanowią wiertła z węglika spiekanego, które są matowe ze względu na zawartość wolframu i przeznaczone głównie do zastosowań przemysłowych, gdzie wymagana jest bardzo wysoka twardość ostrza ^[2][5].

Właściwości i zastosowania wierteł według koloru

Kupując wiertło do metalu warto zwracać uwagę na barwę, gdyż jest ona wskaźnikiem zarówno powłoki, jak i domieszek stopowych:

• Srebrny – HSS, wysoka precyzja, idealne do metali miękkich, takich jak aluminium i miedź ^[2][6].
• Ciemnopomarańczowy – HSS-Co (kobaltowe), najtwardsze spośród narzędzi do metalu, przeznaczone do pracy ze stalami nierdzewnymi i hartowanymi, mosiądzem, brązem oraz tytanem ^[1][3][5].
• Złoty – HSS-TiN (tytanowe), pokryte powłoką azotku tytanu, wydajne w pracy seryjnej, ograniczają nagrzewanie podczas wiercenia ^[3][5][7].
• Matowy – Węglik spiekany, bardzo twarde, przeznaczone do zastosowań przemysłowych i obróbki materiałów o bardzo wysokiej twardości ^[2].

Barwa ostrza zawsze koreluje z konkretnym dodatkiem technologicznym, który przesądza o odporności narzędzia na ścieranie, temperaturę pracy oraz zdolność do utrzymania ostrości przez długi czas ^[3][7].

Dobór wiertła do konkretnego zadania

Dobierając wiertło, należy uwzględnić zarówno rodzaj wierconego materiału, jak i geometrię ostrza. Wiertła HSS o kącie wierzchołkowym 118° sprawdzą się do metali miękkich. Przy twardszych gatunkach stali, takich jak stal nierdzewna czy stopowa, zaleca się zastosowanie wierteł kobaltowych oraz tytanowych o kącie 135° ^[5][8].

Tabela stanowi klarowną podpowiedź:

Materiał	Rekomendowany typ	Kolor	Charakterystyka
Aluminium, miedź, metale miękkie	HSS, HSS-TiN	Srebrny, złoty	Bardzo precyzyjne, nie niszczą struktury metalu [2]
Stal zwykła i stopowa	HSS-Co	Ciemnopomarańczowy, srebrny	Twardość do 62-64 HRC, odporność na długotrwałą eksploatację [1][10]
Stal nierdzewna, hartowana	HSS-Co, HSS-TiN	Ciemnopomarańczowy, złoty	Bardzo wysoka odporność temperaturowa i na ścieranie [1][5]
Tytan i stopy metali	HSS-Co	Ciemnopomarańczowy	Doskonała trwałość dzięki efektowi dodatków stopowych [3]
Żeliwo	HSS-Co	Ciemnopomarańczowy	Wytrzymałość na zrywanie w czystym materiale [6]

Zalety powłok i dodatków stopowych

Kobalt zawarty w wiertłach HSS-Co (do 8% masy, typowo ok. 5%) gwarantuje stabilność mechaniczną wiertła w najtrudniejszych warunkach pracy, obniża ryzyko przegrzania i poprawia odporność ostrzenia ^[1][3][5]. Kobaltowe wiertła charakteryzują się twardością na poziomie 62-64 HRC, przy odporności na ścieranie do twardości 37 HRC materiału ^[1].

Powłoka z azotku tytanu na wiertłach tytanowych redukuje tarcie i podnosi temperaturę roboczą narzędzia do około 900°C ^[5][7]. To sprawia, że wiertła te są szczególnie efektywne podczas seryjnej obróbki stali i metali kolorowych. Z kolei węglik spiekany daje możliwość pracy ze szczególnie twardymi materiałami oraz przy ekstremalnych wymaganiach wydajnościowych ^[2][5].

Czy kolor wiertła zawsze gwarantuje jakość?

Kolor wiertła to przede wszystkim informacja o rodzaju zastosowanej powłoki lub domieszki, jednak nie jest to jedyny czynnik decydujący o jego jakości. Najważniejszymi wskaźnikami są oznaczenia producenta, kąty ostrzenia, zawartość składników stopowych oraz indywidualne parametry techniczne narzędzia ^[5]. W procesie produkcji istotne są również precyzja wykonania, odpowiednie szlifowanie powierzchni roboczej oraz jakość zastosowanych materiałów ^[2][3].

Podsumowanie: Jaki kolor wiertła do jakiego metalu?

Wiertła HSS w kolorze srebrnym wybieraj do materiałów miękkich. Bardziej wymagające zastosowania, jak stal nierdzewna, tytan czy żeliwo, będą wymagały wierteł kobaltowych w odcieniu ciemnopomarańczowym. Złoty kolor oznacza, że wiertło zostało pokryte wydajnym azotkiem tytanu i warto je wybrać do długotrwałej seryjnej pracy przy metalach średniej twardości. Matowe wiertła z węglika spiekanego stosuj w produkcji przemysłowej i przy metalu o najwyższej twardości ^{[1][2][3][5][6][7][10]}.

Źródła:

1. https://www.ebmia.pl/wiedza/porady/narzedzia-porady/wiertla-kobaltowe/
2. https://www.mixtools.pl/pl/blog/Jak-rozpoznac-wiertlo-do-metalu/156
3. https://narzedzia24na7.pl/Jak-rozpoznac-wiertla-do-metalu-blog-pol-1706862974.html
4. https://narzedziownia.shop/blog/akcesoria-i-osprzet/przewodnik-po-wiertlach-nie-tylko-dla-zakreconych-rodzaje-mocowan-wiertel-ktore-wiertlo-do-czego
5. https://www.narzedziak.pl/blog/wiertla-do-metalu
6. https://metaltech.sklep.pl/wiertla-do-metalu,c570.html
7. https://www.bricoman.pl/blog/post/czym-sa-wiertla-hss-i-do-czego-sluza.html
8. https://www.sklep.majer-hurt.com/pl/blog/wpis/poznaj-rodzaje-wiertel-i-sprawdz-jakie-maja-zastosowanie
9. https://www.blog.intermar.pro/jak-rozpoznac-wiertla-do-metalu/
10. https://kontakt-sa.pl/wiertla-do-metalu/8754-wiertlo-do-metalu-42-x-75mm-hss-kobaltowe.html